Tóm tắt 30 giây

  • Luật sư, Tiến sĩ Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, nêu kiến nghị về vai trò của luật sư trong dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).
  • Theo tác giả, dự thảo bản ngày 15/10/2026 đã thể chế hóa nhiều chính sách mới nhưng vẫn còn vướng mắc về địa vị pháp lý, quyền gặp người bị buộc tội và đăng ký bào chữa.
  • Tác giả kiến nghị bổ sung quy định cấm cản trở hành nghề luật sư, bảo mật trao đổi và sự tham gia của người bào chữa trong nhiều thủ tục.
  • Bài viết mang tính ý kiến của tác giả, đăng trên trang Liên đoàn Luật sư Việt Nam ngày 04/11/2026.

Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi và vai trò của luật sư

Ngày 04/11/2026, trang thông tin của Liên đoàn Luật sư Việt Nam đăng bài viết của Luật sư, Tiến sĩ Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn, về vị trí, vai trò của luật sư trong dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) cùng một số kiến nghị hoàn thiện. Đây là quan điểm của tác giả, được tổng hợp lại dưới đây.

Theo bài viết, dự thảo bản ngày 15/10/2026 được Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá là đã thể chế hóa nhiều chính sách mới của Đảng. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 có hiệu lực từ năm 2017, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024 và 2025; sau hơn 8 năm thi hành, tác giả cho rằng vẫn còn nhiều bất cập. Liên đoàn Luật sư Việt Nam đã cử đại diện tham gia Ban chỉ đạo và Tổ Biên tập soạn thảo dự thảo.

Những vướng mắc tác giả nêu ra

Bài viết cho rằng số liệu về sự tham gia của luật sư trong các vụ án chưa thống nhất do các cơ quan tiến hành tố tụng chưa kết nối cơ sở dữ liệu dùng chung. Tác giả nêu các vướng mắc chính:

  • Địa vị pháp lý: người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi chưa bình đẳng với người tiến hành tố tụng; quyền của họ phụ thuộc vào thủ tục đăng ký bào chữa.
  • Phạm vi người bào chữa theo Điều 56 được đánh giá là quá rộng, chưa có tiêu chuẩn, điều kiện rõ ràng.
  • Việc thông báo đăng ký bào chữa phần lớn không được cấp trong 24 giờ, hiệu lực qua các giai đoạn và thủ tục cấp, thu hồi chưa rõ.
  • Giai đoạn điều tra: chưa quy định cách thông báo quyền tự bào chữa, chưa cho gặp riêng và bảo mật trao đổi tại cơ sở giam giữ (trừ vụ án xâm phạm an ninh quốc gia), thiếu thể thức thu thập chứng cứ của luật sư.

Các kiến nghị hoàn thiện được đưa ra

Về nguyên tắc, tác giả đề nghị bổ sung vào Điều 19 quy định cấm cản trở hoạt động hành nghề luật sư; người vi phạm phải chấm dứt hành vi, bị xử lý kỷ luật, hành chính hoặc hình sự và bồi thường thiệt hại nếu có.

Về quyền của người bào chữa tại Điều 77, tác giả kiến nghị: gặp riêng người bị buộc tội không hạn chế thời gian, số lần (trừ vụ án xâm phạm an ninh quốc gia); bổ sung quyền được bảo mật thông tin trao đổi với người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, trừ nghĩa vụ tố giác tội phạm theo Bộ luật Hình sự; bổ sung quyền chứng kiến và ký biên bản thỏa thuận nhận tội, nhận hình phạt. Tác giả cũng đề nghị nghiên cứu miễn trừ trách nhiệm đối với phát ngôn thiện chí khi bào chữa, trừ một số trường hợp như gây nguy hại an ninh quốc gia, vu khống, cung cấp tài liệu giả mạo hoặc gây rối nghiêm trọng nội quy phiên tòa.

Về đăng ký bào chữa tại khoản 1 Điều 82, tác giả đề nghị mọi trường hợp đều phải đăng ký, được cập nhật vào sổ đăng ký bào chữa và thông báo cho cơ sở giam giữ, có thể thực hiện trực tiếp hoặc qua hệ thống điện tử kết nối với các cơ quan liên quan.

Với thủ tục nhận tội, nhận hình phạt, tác giả kiến nghị bắt buộc có sự tham gia và chữ ký của người bào chữa trong biên bản, như một cơ chế giám sát để bảo đảm tính tự nguyện.

Ý nghĩa với cá nhân và doanh nghiệp

  • Đây là dự thảo và là ý kiến góp ý của tác giả, chưa phải quy định đã có hiệu lực.
  • Nội dung cho thấy các vấn đề đang được thảo luận về quyền bào chữa và sự tham gia của luật sư trong tố tụng hình sự.
  • Nội dung chính thức của Bộ luật sẽ do Quốc hội quyết định; cần theo dõi thông tin từ cơ quan có thẩm quyền.

Ai là tác giả bài viết về vai trò luật sư trong dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự?

Bài viết do Luật sư, Tiến sĩ Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, thực hiện và được đăng trên trang liendoanluatsu.org.vn ngày 04/11/2026. Nội dung là quan điểm và kiến nghị của tác giả về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Tác giả kiến nghị gì về quyền gặp người bị buộc tội?

Tác giả kiến nghị bổ sung vào Điều 77 quyền gặp riêng người bị buộc tội không hạn chế thời gian, số lần, trừ vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, đồng thời quyền được bảo mật thông tin trao đổi với người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, trừ nghĩa vụ tố giác tội phạm theo Bộ luật Hình sự.

Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi đã có hiệu lực chưa?

Chưa. Theo bài viết, đây là dự thảo bản ngày 15/10/2026 đang được góp ý. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 hiện hành có hiệu lực từ năm 2017 và đã được sửa đổi, bổ sung vào các năm 2021, 2024 và 2025.

Nguồn: Tổng hợp từ Liên đoàn Luật sư Việt Nam (đăng ngày 04/11/2026)